Excursie door het landschap van de vroegere Middelzee (23 november 2012)
Aan het eind van het Internationaal Waddenzee Symposium (21-23 november, Leeuwarden) werd onder leiding van Prof. Gilles de Lange een busexcursie gehouden door het historische landschap van de vroegere Middelzee. De Middelzee was ooit een diepe zuidwaartse inham van de Waddenzee die in de buurt van het huidige Bolsward in westelijke richting via de Marne nogmaals in contact stond met de Waddenzee. Leeuwarden lag lange tijd aan de oostelijke oever van de Middelzee. Het riviertje de Boorne mondde ten zuiden van Leeuwarden uit in de Middelzee. Rond het jaar 1000 is begonnen met het successievelijk inpolderen. Het gebied ten oosten van de Middelzee is Oostergo, ten westen Westergo.
Lees verder...


De Knuppeldamm in de Jadebusen bezocht (10 november 2012)

Alleen paaluiteinden zichtbaar


Dam bedekt met mossels en oesters

Op 10-11-2012 werd een bezoek gebracht aan de Knuppeldam (Buschdamm) in de Jadebusen (zie bericht dd. Maart 2012). Deze houten dam werd aangelegd in 1854. Resten van de dam waren nog zichtbaar: een dubbele rij palen op een onderlinge afstand van ca. 3 m. Tussen de palen lag horizontaal aangebracht rijshout. Het oostelijk deel van de dam was onder zand en slik bedekt. Het westelijk deel was begroeid met mossels en Japanse oesters. Het westelijk uiteinde van de dam kon niet bereikt worden doordat tijdens laagwater het waterpeil niet ver genoeg was gezakt. Van Duitse zijde werd aan de excursie deelgenomen door o.a. medewerkers van het Instituut voor historisch Kustonderzoek en het Nationaalpark Waddenzee.
Meer informatie...
Exkursion in die Vergangenheit (Kreiszeitung Wesermarsch, 17. November 2012)


Resten 18e eeuws scheepswrak (juli 2012)

Wrakrest (foto: Henk Postma)


Eroderende duinvoet (foto: Henk Postma)

Op het oostelijk uiteinde van Terschelling (Boschplaat), in de buurt van strandpaal 27, werd in juli een stuk van een scheepswrak in de branding aangetroffen: spanten en daarop vastzittende planken. Met hulp van een shovel is het wrak wat verder op het strand getrokken. Wadloper/fotograaf Henk Postma en archeoloog Egge Knol constateerden dat ten oosten van paal 23 is veel zand verdwenen. Hierdoor steken de palen van het voormalige reddingshuisje nu 1 à 1,5 meter boven het zand uit; dat was vorig jaar nauwelijks 30 cm. Mogelijk is ook in de vooroever veel zand verdwenen, waardoor het wrakdeel los is geraakt en is gaan drijven.




Glazen kralen en koperstaven (foto: Museum ’t Behouden Huys)

Een deel van de vracht was nog in de wrakrest aanwezig, waaronder ijzeren hengsel, koperen staven, koperen kookpannen, stukken aardewerk en een voorraadje kralen. Volgens het Terschellinger museum ‘t Behouden Huys betreft het hier mogelijk een schip uit eerste helft(?) van de 18e eeuw. De koperen staven kwamen waarschijnlijk uit Zweden. De kralen dienden als ruilhandel, mogelijk in West-Indië. Over het loodzegel (foto hieronder) om de koperen staven tast men nog geheel in het duister. Op het loodzegel staat een tweekoppige adelaar afgebeeld; maar er zijn veel Europese steden met zo’n dubbele adelaar in het wapen.


Meer info en foto’s...


Verdronken land in Sleeswijk-Holstein (april 2012)
Op 13-15 april werd een kleine excursie georganiseerd naar het eiland Nordstrand en omgeving in het Waddenzeegebied van Sleeswijk-Holstein. Nordstrand is met Pellworm en enkele kleinere halligen een overblijfsel van het grotere eiland Strand, dat in 1634 door een stormvloed werd vernietigd. Al enkele jaren eerder ging het legendarisch rijke Rungholt in de zee ten onder.
Klik hier voor een verslag van deze excursie.
Klik hier voor de brochure Rungholt ein Mythos wird enträtselt.
Klik hier voor de persinformatie van Dr. Dirk Meier.


Nogmaals: verdronken land in de Jadebusen (maart 2012)
In het noordoostelijk deel van de Jadebusen waren tot het midden van de vorige eeuw nog enkele eilandjes aanwezig, de restanten van een geërodeerd kweldergebied. In de 1930-er jaren werden ze nog beweid (foto in Linke, 1939). Gepensioneerd waddenecoloog Hermann Michaelis trof hier in de 1970-er jaren een blootgespoelde “knuppeldam” aan. Deze dam, die in 1854 van de kust van Butjadingen naar de Oberahnesche Felder werd aangelegd, en aan het eind van de 19e eeuw (gedeeltelijk?) werd afgebroken in verband met de uitbreiding van de marinehaven in Wilhelmshaven, had toen zeker een halve eeuw onder zand en slik gelegen. Of deze dam nu nog zichtbaar is, is ons niet bekend.
topografische kaart van Lecoq
Uitsnede uit de topografische kaart van Lecoq (1805-1814)


Het verdronken eilandje Arngast (Jadebusen) (maart 2012)
Tussen Dollard en Weser ligt ten zuiden van Wilhelmshaven de Jadebusen. Deze baai is ontstaan door inbraken van de zee vanaf de 13e eeuw, waarbij veel land en ook een twaalftal dorpen verdwenen. Enkele eilandjes bleven nog langere tijd bestaan. Deze geschiedenis lijkt op die van het ontstaan van de Dollard. Alleen speelde de Dollard een paar eeuwen later.
Op 15 maart 2012 maakte wadgids Lammert Kwant een wadlooptocht van Dangast naar het restant van het vroegere eilandje Arngast (zie: W@dgidsenWeb 2.0...) . Hij trof daar o.a. een zestal oude boomstronken aan. Ingo Eichfeld, onderzoeker bij het Niedersächsisches Institut für historische Küstenforschung in Wilhemshaven, wees ons op een publicatie van F. Buchenau (1873) waarin deze eikenstronken op Arngast beschrijft. In 1907 schrijft H. Schütte over eikenbomen die in het pleistocene zand groeien (Die untergegangene Jadeinsel Arngast. Abhandl. Naturwiss. Vereins Bremen XIX: 95). Eikenbossen worden in dit gebied tot in de 15e eeuw beschreven, daarna niet meer. De door Lammert Kwant aangetroffen boomstronken moeten dus naar alle waarschijnlijkheid uit de 15e eeuw of eerder dateren.

boomstronk bij Jadebusen


Geschiedenis van de Punt van Reide (febr. 2012)
De Dollard is in de 15e-16e eeuw ontstaan als gevolg van verregaande bodemdaling in het gekoloniseerde destijds aanwezige kustveengebied en enkele doorbraken van de oeverwal langs de Eems. Van die oeverwal zijn drie restanten overgebleven: vanaf Pogum zuidwaarts in de richting van Weener, het voormalige eiland Nesserland (in het industriegebied van Emden) en de Punt van Reide.
Van de Punt van Reide is bekend dat er schansen (uit de Tachtigjarige Oorlog) en een wierde hebben gelegen, maar een uitvoerige beschrijving bestaat er niet. Archeologisch onderzoek heeft hier niet plaatsgevonden. Wel is er eens een boor gezet waardoor bekend is dat de Punt van Reide uit een hechte dikke laag oeverwalafzettingen bestaat, die kennelijk zeer erosiebestendig is, al zullen ook de oeverbeschermende maatregelen (bouw van kribben, stenen dijkvoetversterking) hebben bijgedragen aan de volhardende existentie van deze landpunt. Er is geen sprake van een pleistocene kern onder de Punt van Reide. Er zijn wel archeologische vondsten bekend uit de nabijgelegen Dollard: munten en scherven inheems aardewerk uit de Romeinse tijd. De wierdenrij op de linker Eemsoeverwal, waartoe eens Westerreide en Nesserland behoorden, was zeker in de Romeinse tijd en deels ook al eerder bewoond. Alle reden dus om de Punt van Reide eens nader in ogenschouw te nemen.

kaartbeeld van het Actueel Hoogtebestand Nederland

Dankzij de medewerking van de terreinbeheerder Stichting Groninger Landschap werden twee veldbezoeken aan de Punt van Reide gebracht (febr. en sept. 2011). Allereerst werd het kaartbeeld van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) vergeleken met de situatie ter plekke. In september werden opnamen gemaakt met een grondradar en sonderingen met een eenvoudige boor. De voorlopige resultaten van ons veld- en archiefonderzoek werden in februari 2012 gepresenteerd aan personeel en raad van toezicht van het Groninger Landschap. Een tweede onderzoek met grondradar om op enkele plekken een gedetailleerder beeld van de ondergrond te krijgen zal later in 2012 plaatsvinden.


Vondstenavond op Juist (D) ( 24 februari 2012)
In samenwerking met het Küstenmuseum en de Heimatverein op het Duitse eiland Juist werd daar op 24 februari een vondstenavond (“Strandloperabend”) georganiseerd. Deskundigen van de Stichting en van de archeologische dienst van de Ostfriesische Landschaft (Aurich) waren aanwezig om de getoonde vondsten te identificeren en beoordelen.
Vondstenavond op Juist
De oudst gevonden objecten waren drie aardewerkscherven uit de Romeinse Keizertijd (0 – 400 na Chr.). Deze hoeven niet per sé te duiden op bewoning in die tijd; het kan ook afkomstig zijn van langsvarende schepen. Meer info...


Herdenking van de stormvloed van 1962 in Rheiderland (17/18/19 Februari 2012)
In de nacht van 16 op 17 februari 1962 brak de Dollarddijk bij Pogum bijna door. De dijk werd zo erg beschadigd dat het dorp Dyksterhusen moest worden geëvacueerd. Van deze bijna-ramp is door de Duitse filmmaker Hans-Erich Viet een documentaire gemaakt. Deze film, gesproken in platduits, wordt drie keer vertoond: in Bunde, Jemgum en Weener. Alle drie avonden waren uitverkocht. Later dit jaar verschijnt de documentaire ook op DVD.
Tevens verscheen een herdenkingsboek “Die Sturmflut“, geschreven door Lorenz Birkner uit Leer. Het boek is uitgegeven door de Rheider Deichacht bij Verlag H. Risius KG te Weener (D) en kost € 12,00.
In Pogum werd op 19 februari ter herinnering aan de bijna-ramp een bronzen windvaan op het reeds aanwezige Dollard-gedenkteken onthuld.


Lezing over oesters in de Waddenzee (Ameland – 19 januari 2012)
Op 19 januari 2012 hield Dr. Karel Essink op Ameland een lezing over de geschiedenis van oesters en oestervisserij in de Waddenzee - van steentijd tot heden. Ook de aanleg van oesterbanken op Ameland rond 1717 kwam hierbij aan de orde. Deze lezing werd georganiseerd door de Stichting "De Ouwe Pôlle" en Museum Sorgdrager op Ameland, en vond plaats in restaurant “De wijde Blik” te Ballum. Er waren ca. 35 geïnteresseerde toehoorders, waaronder een Texelaar die pogingen in het werk had gesteld om met platte oesters uit Engeland een kleinschalige oestervisserij te herintroduceren. Een vergunning hiervoor had hij evenwel niet weten te bemachtigen.


Nieuwe geul onder Simonszand (januari 2012)
Door de storm in begin januari 2012 is het wantij ten zuiden van het eilandje Simonszand doorgebroken. Er is nu een verbinding ontstaan tussen de Eilander Balg aan de westzijde van Simonszand en Spruit aan de oostzijde. Op 14 januari 2012 jl. is het ms. Boschwad door de nieuwe geul gevaren. Wadgidsen hadden de afgelopen jaren al geconstateerd dat het wantij steeds smaller aan te worden was. Hun voorspelling van een doorbraak is uitgekomen.
Meer info...


Drs. J.A.J. Stam Nieuw lid stichtingsbestuur
In januari 2012 werd het stichtingsbestuur versterkt met Mevr. Drs. J.A.J. (Joan) Stam. Mevrouw Stam was van november 1998 tot 1 januari 2010 burgemeester van de gemeente De Marne. Daarnaast was zij voorzitter van de Vereniging van Waddenzee gemeenten, lid van het Regionaal College Waddengebied en van het trilaterale Wadden Sea Forum. Vanaf maart 2010 is zij voorzitter van de Regiekamer Rijke Waddenzee. Zij heeft dus het politiek-bestuur-lijke landschap van het Waddengebied van nabij leren kennen. Wij vertrouwen erop dat zij een waardevolle bijdrage kan leveren aan de doelstellingen van de stichting.


Collegereeks Wadden Werelderfgoed
Bestuurslid Jos Bazelmans van de Waddenacademie organiseerde een collegereeks Wadden Werelderfgoed aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. De collegereeks startte op 11 november 2011 en bestond uit colleges door docenten uit verschillende disciplines. Behandeld werden o.a.
  • Holocene kustontwikkeling Noord-Nederland (door Drs. Peter Vos)
  • Paradox van natuurbehoud in een veranderende wereld (door Prof. Dr. Peter Herman)
  • Cultuurhistorische waarden van het waddengebied (door Prof. Dr. Jos Bazelmans)
    De videoregistratie van deze colleges is te bekijken/beluisteren op: http://www.waddenacademie.nl/Collegereeks_Wadden_Werelderfg.440.0.html


    Mysterieuze cirkels op het wad bij Ameland (November 2011)
    cirkels van klei
    Richard Kiewiet van It Fryske Gea stuurde ons foto’s van cirkels van klei die hij had aangetroffen op het Oerder wad. Vele wadkenners werden door ons gevraagd of zij wisten wat dit zou kunnen zijn. Een archeologische constructie die vanonder een eroderende kwelderrand te voorschijn was gekomen? Of iets anders? Na enkele weken werd het mysterie opgelost. Iemand had op 25 oktober van brokken kwelderklei een labyrint gebouwd. Meer info: www.persbureau-ameland.nl/pages/nieuws.aspx?id=6764637a-34e3-4738-9b5f-38ca8af5032b


    Dag van de Oldambster geschiedenis – 26 november, Winschoten
    Op 26 november organiseerde het Cultuurhistorisch Centrum Oldambt de Dag van de Oldambtster geschiedenis. In theater De Tramwerkplaats te Winschoten werd een cultuurhistorische markt gehouden. Op deze markt presenteerden zich allerlei organisaties zich die zich inzetten voor het behoud van het Oldambtster erfgoed. Op deze dag werd ook de nieuw verschenen Canon van het Oldambt aangeboden aan de wethouder van cultuur en onderwijs. Meer info: www.historischcentrumoldambt.nl
    Stichting Verdronken Geschiedenis stond er met prachtige paleogeografische kaarten, die een reconstructie lieten zien van de veranderingen in het landschap van het Dollardgebied sinds het begin van onze jaartelling.
    De Stichting Landschap Oldambt stond er o.a. met hun fietsgidsje "Fietsen over de bodem van de Dollard" . Het bijzondere aan dit gidsje is dat de fietser aan de hand van hoogtelijnen en kleurschakeringen kan zien of hij boven of onder NAP fietst. Het gidsje bevat uniek kaartmateriaal van de provincie Groningen. Meer info: www.landschapoldambt.nl


    dr. Albert Buursma

    Maritiem erfgoed – 11 november, Den Helder
    Het Regionaal College Waddengebied (RCW) organiseert een viertal bijeenkomsten rond het omgaan met landschap en cultureel erfgoed in het Waddengebied. Op 11 november 2011 werd in Den Helder aandacht geschonken aan het maritiem erfgoed. De Stichting Verdronken Geschiedenis gaf hier onder andere een presentatie over zijn werkwijze en over enkele van zijn projecten.
    Voor een kort verslag zie:
    www.waddenzee.nl/Gebiedsidentiteit_en_toerisme.2783.0.html



    Stormen over het Wad en verdwenen eilanden (lezingen 31 oktober 2011)
    Onder de titel “Wadblik” organiseert de Waddenacademie i.s.m. Fries Museum, Film in Friesland en de Nationale UNESCO Commissie een serie lezingen/documentaires over het Waddengebied. De bijeenkomsten worden gehouden in het Filmhuis te Leeuwarden.
    Op 31 oktober 2011 stonden stormvloeden in het waddengebied en verdwenen eilanden centraal. Stichting Verdronken Geschiedenis presenteerde o.a. het verhaal over het verdwenen eiland Bosch. Dirk Meier, archeoloog uit Sleeswijk-Holstein sprak over de legendarische, eveneens verdwenen, stad Rungholt. In de bomvolle zaal filmzaal vonden meer dan 80 bezoekers een plaats.
    Meer info: www.waddenacademie.knaw.nl.


    Bot wolharige neushoorn op Texel (21 oktober 2011)
    Op het strand van Texel bij paal 12 is een vrijwel gaaf opperarmbeen van een wolharige neushoorn gevonden. Neushoornbotten zijn redelijk algemeen in de Noordzee, maar meestal worden ze dan door kottervissers aangevoerd. Dit bijna 50 centimeter lange bot lag grotendeels onder het zand. Waarschijnlijk is het door zandsuppletie op het strand terechtgekomen. Het bot ligt nu in Ecomare, waar het wordt geconserveerd.


    Trilaterale atlas van cultureel erfgoed
    In een Deens-Duits-Nederlandse werkgroep wordt een inventarisatie voorbereid van cultureel erfgoed in het internationale Waddengebied. De voorzitter van de Stichting, Theo Spek, nam deel aan voorbereidingsbijeenkomsten in Ribe (mei) en Hannover (september). Vervolgbijeenkomsten zijn gepland.


    Vondstenavond op Borkum (D) ( 25 maart 2011)
    In samenwerking met de Heimatverein op Borkum werd een vondstenavond (“Strandloperabend”) gehouden op het Duitse eiland Borkum. Ongeveer 25 personen kwamen met uiteenlopende vondsten, variërend van fossiele zeeëgels in vuursteen tot 19e eeuwse vloer- en wandtegels. De vondsten werden beoordeeld door een team van deskundigen bestaande uit Dr. Egge Knol (Groninger Museum), Dr. Axel Heinze (wadhistoricus, Esens) en een archeologenteam van de Ostfriesische Landschaft (Aurich).
    De oudste, en daarmee voor Borkum belangrijke nieuwe vondsten waren een kogelpotscherf uit de 12e/13e eeuw en een bronzen Mercuriusbeeldje, dat waarschijnlijk uit de Romeinse tijd stamt. Nader onderzoek moet de herkomst van dit beeldje nog bevestigen.
    Deze vondsten bewijzen nog eens de belangstelling van een geïnteresseerde bevolking voor het ontrafelen van de locale voorgeschiedenis.
    Meer informatie op http://www.heimatverein-borkum.de/index2.php?page=2011.


    Lezing over het eiland Bosch (9 maart 2011)
    Deze avond spraken Hidde Feenstra en Albert Buursma over het verdwenen eiland Bosch in de oostelijke Waddenzee. Hidde Feenstra behandelde de geschiedenis van het Groninger waddengebied tot ca. 1600. Daarbij werd aandacht besteed aan Bosch, dat naar zijn idee nooit een ‘echt’ waddeneiland is geweest. In de eerste helft van de 16e eeuw werd het af en toe door strandvoogden bewoond. Ook kwam de theorie van ‘oer’-Rottumeroog aan de orde. Volgens geomorfologen van Verdronken Geschiedenis zou daar rond 1400 één groot eiland (‘Moenkelangenoe’) gelegen hebben. Dit zou daarna in tweeën zijn gebroken, waardoor er een extra zeegat (het Schild; van geringe omvang) ontstond. Het westelijk deel veranderde in Bosch, het oostelijk deel ging als Rottumeroog verder. Iets dergelijks gebeurde in de Duitse Waddenzee, waar Buise-Oesterende tot Norderney werd.
    Albert Buursma sprak over de aftakeling van Bosch tot een zandplaat. Ondanks dat kende het 'eiland' in de 17e en 18e eeuw nog enige bewoning. In 2008 werden onder de oostpunt van Schiermonnikoog met grondradar mogelijk sporen van Bosch aangetroffen.
    Er waren ca. 150 geïnteresseerde toehoorders op deze twee lezingen in de “Groninger Archieven” afgekomen.


    Nieuwe voorzitter stichtingsbestuur (22 februari 2011)
    Wegens vertrek naar Leiderdorp nam Prof. Dr. Dick de Boer afscheid als voorzitter van de Stichting Verdronken Geschiedenis. Vanaf het eerste begin, de zoektocht naar het eiland Bosch in 2005, was hij met veel enthousiasme betrokken bij het werk van de Stichting.
    Als nieuwe voorzitter treedt aan Prof. Dr. Theo Spek, sinds 2010 hoogleraar landschapsgeschiedenis aan de Rijksuniversiteit te Groningen en hoofd van het door hem opgerichte Kenniscentrum Landschap aan dezelfde universiteit. Klik hier voor meer informatie.

    vuurslag

    Vuurslag op strand van Ameland
    (19 februari 2011)

    Vlak bij de laagwaterlijn op het strand van Ameland vond N.N. een bewerkt stukje vuursteen. Volgens Evert Kramer (Fries Museum, Leeuwarden) is dit een zg. ‘vuurslag’. Deze vuurslagen werden in ZO Engeland of in Noord-Frankrijk vervaardigd, waar veel vuursteen in de kalkafzettingen voorkomt. De vuurslag werd gebruikt in geweren en pistolen (vooral in de 18e eeuw) voordat patronen met een slaghoedje in gebruik kwamen.
    Van het strand van Ameland zijn reeds meerdere exemplaren bekend; ze zijn mogelijk afkomstig van een gezonken schip.



    Lezing: Van Steentijd tot heden - Oesters in de Waddenzee
    Op 16 februari hield Karel Essink in Assen een lezing voor de Drents Prehistorische Vereniging. Hij vertelde over de Platte of Europese oester (Ostrea edulis). In de jonge Steentijd consumeerden kustbewoners van de Ertebølle-cultuur in Denemarken-Zuid-Zweden) de oester in groten getale. Uit die tijd resteren nog grote afvalhopen van oesterschelpen. Ook toen al werden de locale oesterbanken in hevige mate geëxploiteerd. Vondsten van oesterschelpen in Nederland dateren voornamelijk uit de Romeinse Tijd tot de Middeleeuwen. Schilderijen uit de 17e eeuw tonen grote belangstelling voor vissen en ander zeevoedsel. Oesters zijn vaak prominent aanwezig. Nederlandse vissers visten op oesters in de Noordzee en de Waddenzee. Zoutkampers visten nogal eens in de Hollandse en Zeeuwse Stromen. Amsterdam, Hamburg en St. Petersburg waren belangrijke afzetplaatsen voor oesters uit de Waddenzee. Het ging om miljoenen oesters per jaar.
    Ca. 1930 kwam een eind aan de Texelse oestervisserij. Al eerder ingezette pogingen een oestercultuur op te zetten hadden weinig succes. Rond 1950 werd de laatste Europese oester in de Nederlandse Waddenzee waargenomen. Ook wordt de recente opkomst van de Japanse oester (Crassostrea gigas) behandeld. Deze exoot kwam in 2003 overal in de Waddenzee voor, en leek de plaats van de mosselbanken te gaan innemen. Het aanzien van de Waddenzee veranderde hierdoor wezenlijk.


    Nieuwe zoektocht op Engelsmanplaat (6 november 2010)
    Op zaterdag 6 november bracht een groep van ca. 35 vrijwilligers weer een bezoek aan Engelsmanplaat. Dit was een vervolg op de vorige zoektocht op 10 april 2010.

    zoektocht op Engelsmanplaat
    Kapen
    Dendrologisch onderzoek aan een restant van een eikenhouten staander van de grote kaap heeft uitgewezen dat dit eikenhout stamt uit ca. 1858. Van een andere, centrale staander, die er wat anders uitzag, is een monster afgezaagd voor aanvullend onderzoek.
    Nabij dit oude baken werden 3 (van 4) palen van een andere kaap aangetroffen. Ook hier zijn twee houtmonsters afgezaagd voor datering. De ene paal heeft ca. 80 jaarringen, de andere ca. 25.
    Ook is er verder noord westelijk een derde baken aangetroffen. De resten steken nu ongeveer 20 cm boven het zand uit. Dit lijkt nog eenvoudiger baken. Het hout lijkt te dun om te kunnen worden gedateerd. Er staan nog 3 van de waarschijnlijk origineel 4 palen.

    Scheepswrak?
    Aan de oostzijde van de plaat werden in april 2010 enkele stukken hout aangetroffen die uit het zand omhoog staken. Vermoed werd dat dit de resten van een schip waren. Bij nadere beschouwing bleek echter dat het hout gevat was in stukken grof beton. Waarschijnlijk is dit een fundament van een andere kaap of baken. Misschien weet Rijkswaterstaat hier meer van.

    Stenen, plavuizen, ...
    Op het Rif werd niet veel meer dan een sterk afgesleten plavuis, met een restje glazuur aangetroffen. Aan de oostzijde van de Engelsmanplaat vonden we een aantal oude bakstenen, die gezien de aanwezige groeven waarschijnlijk als verzwaarders van vislijnen/visnetten zijn gebruikt. Verder een scherf van een geglazuurde pot, enkele vloertegels met glazuur (esterik) en een klomp gesmolten glas. Enkele met een metaaldetector opgespoorde vondsten moeten nog schoon gemaakt worden.

    Oude kwelderafzettingen?
    Iets ten zuiden van de lijn tussen baken en reddingshuisje kwamen enkele pollen Engels slijkgras voor. De opbouw van de ondergrond duidt niet op aanwezigheid van een oude kwelderafzetting. Ook een kleilaag langs het Rif bevatte geen wortelstructuren, en heeft dus niets met een oude kwelder te maken.

    Onder water
    Drie duikers van de Werkgroep Archeologie Onder Water zochten op de tast een locatie af beneden de oostelijke laagwaterlijn. Dit leverde geen vondsten op.
    Paaltjes, buizen, stangen, ...
    Op diverse plekken stonden houten paaltjes, ijzeren buizen en stangen. De betekenis van deze recente sporen van menselijke activiteiten zal nog worden nagegaan bij o.a. Rijkswaterstaat. Ook werd een dunne koperen plaat van meer dan 1 meter in het vierkant uitgegraven. De randen waren scherp omgezet; naden waren gesoldeerd. Het was vermoedelijk een bekleding van een rechthoekig houten voorwerp.

    Foto’s
    Een foto-impressie van de zoektocht is te vinden op http://www.flickr.com/photos/henkpostma/ en
    http://www.mijnmomentopname.nl/gallery/12805/Engelsmanplaat_/


    Dag van de Groninger Geschiedenis (16 oktober 2010)
    Op zaterdag 16 oktober 2010 werd weer de Dag van de Groninger Geschiedenis gehouden in de Groninger Archieven, Cascadeplein 4, Groningen. Dit jaar stond de gehele dag in het teken van het thema ‘Land en Water’. De historie van het Waddengebied kwam hierbij ook in de schijnwerpers te staan.
    De Stichting Verdronken Geschiedenis presenteerde haar zoektocht naar het eiland Bosch, dat ooit ten Oosten van Schiermonnikoog lag, maar na ca. 1700 geheel verdwenen is. Ook werd een indruk gegeven van de geschiedenis van Engelsmanplaat. Lag hier vroeger het verloren westelijk dorp op Schiermonnikoog? Deze en andere vragen worden in samenwerking met Staatsbosbeheer, die het eiland beheert, onderzocht. Tenslotte werd een unieke serie kaarten getoond van het landschap van het Eems-Dollardgebied, zoals dat zich ontwikkeld heeft tussen 500 voor Chr. en nu. Er werd uitgelegd hoe dit landschap veranderde door veenontginning, dijkenbouw en de stormvloed van 1509 die de Dollard in zijn grootste omvang deed ontstaan.
    De Landelijke Werkgroep Archeologie Onder Water–Afd. Noord liet zien hoe onder water scheepswrakken en resten van oude gebouwen worden opgespoord en gedocumenteerd.
    Het Museumhuis Groningen toonde onder andere de geschiedenis van Zoutkamp en zijn visserij. Ook interessant is hoe in Groningen het bouwen in baksteen (de steenhuizen, de vele kerken) zich in de loop der geschiedenis heeft ontwikkeld. Dit zijn thema’s waaraan in het programma ‘Waddenland’ aandacht werd gegeven.
    De Dag van de Groninger Geschiedenis had weer een gevarieerd aanbod. Zie voor de details op www.dagvandegroningergeschiedenis.nl.


    Stormvloed 1509 – LAK krijgt Innovatieprijs
    De Ländliche Akademie Krummhörn (LAK), onze duitse partner in het project “Stormvloed 1509’, ontving op 12 mei 2010 in Loquard (Krummhörn) de duitse Innovationspreis Soziokultur 2009. De prijs van 10.000 euro werd aan het LAK toegekend omdat die er op uitmuntende wijze in geslaagd was de bewoners van de regio in contact te brengen met hun gemeenschappelijke geschiedenis.


    Vondstenavond op Terschelling (22 maart 2010)
    Op maandag 22 maart a.s. staat de vierde vondstenavond in het Nederlandse Waddengebied op stapel. De avond begint om 20:00 uur in Dorpshuis De Stoek, Dorpsstraat 54, Terschelling-Hoorn.
    De vraag is of er op Terschelling nog onbekende historische vondsten zijn gedaan, die een nieuw licht kunnen werpen op bepaalde episodes uit de historie van dit eiland. De plaatselijke vereniging Skylge myn Lântse doet zijn best alle vinders met hun historische vondsten bijeen te krijgen. Voor het identificeren en beoordelen van de vondsten zijn enkele deskundigen aanwezig, nl. Drs. Evert Kramer (Fries Museum), Dr. Egge Knol (Groninger Museum), een geoloog en een onderwaterarcheoloog.


    een bodem van een pot of schaal van rood geglazuurd aardewerk



    Scherf gevonden op Engelsmanplaat (januari 2010)
    Harmen en Henk Boer vonden op de Engelsmanplaat een bodem van een pot of schaal van rood geglazuurd aardewerk.
    De scherf is niet ouder dan van de 17e/18e eeuw, en is waarschijnlijk afkomstig van een scheepsinventaris.
    Voor melding van vondsten klik hier.





    een bodem van een pot of schaal van rood geglazuurd aardewerk


    Zoektocht op Engelsmanplaat (18 oktober 2009)
    Tijdens laagwater werd op de randen van de Engelsmanplaat gezocht naar sporen van oude bewoning. Meer informatie...


    Verdronken Dorpen Zeeland (13-15 oktober 2009)
    Het project “Verdronken dorpen in Zeeland” van Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland (SCEZ) werd afgesloten met de onthulling van een monument te Colijnsplaat. Tevens werd een workshop gehouden waarbij Dr. Albert Buursma vertelde over de werkwijze en ervaringen van de Stichting Verdronken Geschiedenis in het Waddenzeegebied. Meer info op: www.scez.nl.


    Herdenking Cosmas- en Damianusvloed (26 september 2009)
    ’s Morgens vond in de kerk van Pogum een herdenkingsbijeenkomst plaats. ’s Middags begon op drie locaties rond de Dollard een dijkevent, dat ’s avonds werd afgesloten met het verhaal van de stormvloed van 1509 en het aanlichten van ooit verdronken dorpen middels skybeamers. Meer informatie...


    Bericht uit Korea (20 september 2009)
    Een Nederlander, woonachtig in Zuid Korea, berichtte dat hij in de 80er jaren van de vorige eeuw betrokken was bij een kleine opgraving op boerenland nabij Nieuw Beerta. Hierbij werden mogelijk resten van een kerk of kerkhof aangetroffen. De vondst is tot nu toe altijd stil gehouden. We hebben hierover contact opgenomen met o.a. de archeoloog van de provincie Groningen Henny Groenendijk.


    Dollard Symposium (19 september 2009)
    In Leer (D) werd een Nederlands-Duits symposium “Stormvloed 1509” gehouden. Meer informatie...


    scherf middeleeuwse pot Scherf middeleeuwse pot gevonden (mei 2009)
    Wadloper Rienk Dijkstra uit Pieterburen vond op het wad bij Ternaard een forse scherf van een kogelpot uit de 12e/13e eeuw. De vraag of deze stamt van het ooit verdwenen dorpsdeel van Wierum of van een scheepsinventaris is moeilijk te beantwoorden.
    Klik hier voor melding van vondsten.


    Lezingendag Leeuwarden (7 maart 2009)
    In samenwerking met het Natuurmuseum Fryslân werd een lezingendag “Historie van de Wadden” gehouden te Leeuwarden. In een goed gevulde filmzaal van het Natuurmuseum luisterde een aandachtig gehoor van ca. 60 mensen naar vijf interessante voordrachten over de geschiedenis van het waddengebied.
    Meer informatie...


    Vondstenavond Ameland (20 november 2008)
    Op 20 november werd door de Amelander Stichting Ouwe Pôlle in samenwerking met Stichting Verdronken Geschiedenis een vondstenavond georganiseerd waar vinders van oude objecten deze konden laten beoordelen door enkele deskundigen. Beide Stichtingen hoopten dat de getoonde vondsten hier en daar een nieuw licht zouden kunnen werpen op enkele van de mysteries die Ameland’s historie omgeven.
    De vondstenavond trok een kleine honderd belangstellenden. Ruim dertig van hen hadden dozen vol vondsten meegenomen. De deskundigen Drs. Evert Kramer (Fries Museum), Dr. Egge Knol (Groninger Museum) en Dr. Albert Oost (Rijkswaterstaat/Universiteit van Utrecht) hadden een zware taak de diverse vondsten te identificeren en te dateren. Vaak wisten zij hierover boeiende verhalen te vertellen. Meer informatie...


    Bosch-tentoonstelling gesloten (27 oktober 2008)
    De tentoonstelling over het eiland Bosch op Schiermonnikoog is na de herfstvakantie weer gesloten. Er zijn ongeveer 12.000 bezoekers geweest, die merendeels zeer enthousiast waren over de tentoonstelling. Er zijn ca. 700 tentoonstellingsgidsen verkocht. Van dit speciale Bosch-nummer van het tijdschrift van de organiserende vereniging “’t Heer en Feer” zijn nog een aantal exemplaren voor de verkoop beschikbaar.


    Dollard Stormvloed 1509 (10 oktober 2008)
    Het programma voor de herdenking dat het op 26 september 2009 vijfhonderd jaar geleden is dat de Cosmas- en Damiaanvloed de Dollard zijn grootste uitbreiding gaf, en waarbij vele Dollarddorpen verdronken, krijgt steeds meer gestalte.

    In samenwerking met de Ländliche Akademie Krummhörn en andere instanties worden diverse activiteiten voorbereid. In september is er een symposium over de geschiedenis van de Dollard. De voordrachten verschijnen later in boekvorm. Op 26 september is er een spectaculaire multimedia-manifestatie op twee dijklocaties met speciale aandacht voor de ooit verdronken dorpen van de Dollard. Ook komen er op veel plaatsen historische informatiepanelen en wordt bij Pogum een gedenkteken opgericht. Het Groninger Museum en het Ostfriesisches Landesmuseum (Emden) zijn van plan in 2010 tentoonstellingen te wijden aan de historie van de Dollard. Voor de realisatie der activiteiten wordt financiering gezocht.


    Onderzoek op Mandø (6 september 2008)
    Hidde Feenstra en Axel Heinze met de grondboor Op 6+7 september brachten Leo Oorschot, Axel Heinze, Hidde Feenstra, Albert Buursma, Otto Knottnerus en Karel Essink een bezoek aan het Deense eilandje Mandø. Met een grondboor (foto) werd op een aantal locaties gezocht naar restanten van het verdwenen dorpje op Gammel Mandø. Helaas werden hiervan geen duidelijke sporen aangetroffen. Enkele oude brongegevens zullen nog een kritisch worden bekeken.
    Bij het Vadehavscentret (Waddenzeecentrum) te Vester Vedstedt is belangstelling om de door Leo Oorschot opgestelde geschiedschrijving van Mandø uit te geven, ondermeer om te gebruiken als lesmateriaal voor scholen.


    Het oude kerkhof van Nesserland (25 juli 2008)
    Op 25 juli brachten een zestal personen onder leiding van Egge Knol een bezoek aan het oude kerkhof van Nesserland, dat ooit onderdeel was van het vasteland van de “provincie Groningen”.

    Ingeklemd tussen het havengebied van Emden, de woonwijk Transvaal en de Volkswagenfabriek ligt het door bomen en struiken overwoekerde restant van de wierde van Nesserland. Ooit stond hierop een kerk met kerkhof. De landsgrens tussen Nederland en Duitsland loopt van de monding van de Westerwoldsche Aa richting kerktoren Nesserland. Nesserland. Nesserland was tot ca. 1500 onderdeel van het vasteland van R(h)eiderland; de Dollard bestond toen nog niet. De rivier de Eems liep met een bocht om Nesserland heen langs de oude stad Emden. Door toedoen van de Cosmas- en Damianusvloed van 1509 brak de Eems door het Reiderland heen, en werd Nesserland een eiland. Allengs verzandde de Eems en groeide het eiland vast aan Emden.

    Rond 1970 werd het kerkhof nog opgeknapt. Resten van toen aangelegde paden zijn nog - met moeite – terug te vinden. Een deksel van een zandstenen sarcofaag doet thans dienst in het kapelletje van het nabijgelegen Seemannsheim. In het Landesmuseum te Emden zijn o.a. schilderijen en kaarten te zien van de historie van Nesserland en Emden. In het depot van het museum in Emden –Borssum bevinden zich nog enkele (resten van) grafstenen van het kerkhof Nesserland.


    Training wadgidsen Terschelling (2 mei 2008)
    Historicus Drs. Albert Buursma leverde een bijdrage aan de training van vrijwillige gidsen van de Waddenvereniging. Hij gaf een overzicht van de bewoningsgeschiedenis van de Nederlandse Waddeneilanden, en liet zien welke historische voorwerpen op de stranden en het wad aangetroffen kunnen worden.


    Vondstenavond Zoutkamp (26 april 2008)
    Vooral vissers uit Zoutkamp legden hun vondsten voor aan een drietal deskundigen: Egge Knol (Groninger Museum), Evert Kramer (Fries Museum, Leeuwarden) en Hijlke Buitenhuis (ARC BV, Groningen). De bijeenkomst werd gehouden in het Visserijmuseum te Zoutkamp.

    Vondstenavond Zoutkamp Het waren vooral voorwerpen die aan boord van schepen werden gebruikt, en niet erg oud. De oudste wit gebakken pijpenkoppen dateerden uit de tweede helft van de 18e eeuw. Bijzonder was een tinnen zandstrooier, die vroeger gebruikt werd om met inkt geschreven tekst “af te vloeien”. Ook waren er diverse ijzeren scheepsnagels, o.a. gebruikt om de planken van de scheepshuid op de spanten vast te zetten. Een paar kaken van paarden duiden mogelijk op veetransport over zee. Een in het Stortemelk (boven Vlieland) opgeviste munt uit het jaar 1787 was waarschijnlijk een van de “Spaanse matten” van het in 1799 vergane goudschip “Lutine”. Tot de verbeelding sprak het verhaal van Klaas Rispens die ca. 20 jaar geleden in het zeegat van Schiermonnikoog bakstenen in zijn netten kreeg. Waren dit stenen uit een gezonken vrachtschip, of waren het misschien de resten van het in de 18e eeuw in zee verdwenen Schiermonnikoger dorp Westerburen?


    Geen subsidie Waddenfonds (24 april 2008)
    Van het Ministerie van VROM werd bericht ontvangen dat onze aanvraag om subsidie uit het Waddenfonds niet is gehonoreerd. Wel werden een aantal suggesties gedaan voor het indienen van een nieuwe en bredere aanvraag.


    Kloosters in Harlingerland (6 april 2008)
    In het kader van een internationaal symposium te Aurich over de rol van Cisterciënzer kloosters in het kustlandschap van Noord- en Oostzee hield Axel Heinze een voordracht over de vijf historische kloosters uit de omgeving van Esens (Harlingerland, Ostfriesland)


    Lezing Noordpolderzijl (3 april 2008)
    Dr. Axel Heinze (Esens, Oost-Friesland) verzorgde een lezing voor leden van de Groninger wadloopvereniging “Arenicola”. Hij vertelde over de zeer uiteenlopende vondsten die hij in de afgelopen 30 jaar op het Oostfriese wad heeft aangetroffen, waaronder diverse sporen van menselijke bewoning uit de periode 350 v Chr – 1500 na Chr.


    Sporen van het eiland Bosch onder Schiermonnikoog! (maart 2008)
    Op 22 maart opende burgemeester Bert Swart een tentoonstelling over het voormalige eiland Bosch in het Bezoekerscentrum van Schiermonnikoog. Naast informatie over het oude eiland Bosch worden ook historische vondsten van Schiermonnikogers zelf tentoongesteld. In de tentoonstellingsgids worden tevens resultaten getoond van grondradarmetingen op de oostpunt van het eiland, daar waar ooit Bosch gelegen moet hebben. De tentoonstelling loopt tot oktober dit jaar.
  • Persbericht opening tentoonstelling over Bosch
  • Verslag grondradaronderzoek


    Verdronken Dorpen Dollard (2) (25 januari 2008)
    25 januari 2008 In Nieuweschans spraken 15 belangstellenden uit Duitsland en Nederland verder over het op te zetten Dollard project. De volgende hoofdlijnen werden overeengekomen: (1) In het najaar van 2008 een conferentie/symposium waarop een wetenschappelijk verantwoord beeld wordt gepresenteerd van de ontstaansgeschiedenis van de Dollard (geologie, landschap, bewoning); (2) in september 2009 publicatie van een op een breed publiek gericht gedenkboek over de ontstaansgeschiedenis van de Dollard; (3) ook in september 2009 diverse manifestaties rondom de Dollard met speciale aandacht voor de “verdronken dorpen”; (4) in 2009 exposities in musea rondom de Dollard. Eind-februari komt de werkgroep weer bijeen.


    Spectaculaire vondsten op Schiermonnikoog (20 november 2007)
    Op 20 november 2007 organiseerde de Stichting Verdronken Geschiedenis, samen met de Schiermonnikoger cultuurhistorische vereniging “’t Heer en Feer”, een avond waarop bewoners van het eiland Schiermonnikoog hun vondsten van het wad en het Noordzeestrand ter beoordeling kunnen voorleggen aan de archeologen Evert Kramer (Fries Museum, Leeuwarden) en Egge Knol (Groninger Museum, Groningen). Door de verschillende vondsten van de eilandbewoners naast elkaar te leggen hopen de archeologen meer zicht te krijgen op de ouderdom, verdwenen gebieden, zoals het eiland Bosch en de ontstaansgeschiedenis van het eiland.
    vondstenavond Een onverwacht grote opkomst van ‘vinders’ bracht een groot aantal zeer diverse vondsten op tafel. Ook niet-vinders waren ruim aanwezig en nieuwsgierig naar de resultaten.Regionale Radio en TV-zenders Fryslân en Noord maakten opnamen, evenals het radioprogramma AVRO-op-de-middag (Radio 1). Daarnaast was aanwezig de Leeuwarder Courant, het Dagblad van het Noorden en het tijdschrift Noorderland.
    De oudste vondst was een geweibijl van ca. 7000 jaar oud, uit de tijd dat Schiermonnikoog als eiland nog niet bestond en het waterniveau in de Noordzee zo’n 5 meter lager was als nu. Verrassend was de vondst van een aantal Merovingische aardewerkscherven uit de periode 700-800. Ook waren er scherven uit ca. 1300. Deze laatste vondst duidt op menselijke bewoning, en wel een paar honderd jaar eerder dan tot nu tot werd aangenomen. De plaatsen waar de diverse voorwerpen werden gevonden, laten een opvallend ruimtelijk patroon zien. Op het oostelijk deel van het eiland vooral vondsten uit de 16e eeuw en later; op de westpunt ook veel vroegere vondsten. En in het midden werden alleen fossiele beenderen en de geweibijl aangetroffen. Er zijn zo dus weer een paar puzzelstukjes gelegd van de oudste geschiedenis van het eiland Schiermonnikoog. Op andere eilanden zijn vast ook dergelijke interessante vondsten gedaan, en ook door de vissers van het wad. Reden om ook op andere locaties vondstenbijeenkomsten te organiseren.


    Terramare

    Wetenschappelijke bijeenkomst
    (6 oktober 2007)

    De Stichting organiseerde in Wilhelmshaven (Duitsland) een dag over historisch onderzoek in het internationale Waddengebied. In de gehoorzaal van Forschungszentrum Terramare werden zes voordrachten gehouden.
    Meer informatie...




    voorzitter Karel Essink Verdronken Dorpen Dollard
    (31 augustus 2007)

    De Stichting organiseerde een brainstorm bijeenkomst te Nieuweschans met het doel de mogelijkheid te verkennen voor het formuleren en opzetten van een project over dit thema. Er waren 14 deelnemers uit Nederland en Duitsland. Er werd besloten dat de 500ste “verjaardag” van de Cosmas- en Damiaanvloed op 26 september 2009 een belangrijk richtpunt zal zijn. Door deze stormvloed kreeg de Dollard zijn grootste omvang.
    brainstormen Studie van geologisch, archeologisch en historisch materiaal zal de ontwikkeling van het landschap en bewoningsgeschiedenis in de Dollard regio duidelijker in beeld kunnen brengen. Grensoverschrijdende kontakten zullen worden versterkt. Toegewerkt zal worden naar diverse vormen van publiekspresentatie. In november wordt weer bijeengekomen om een volgende stap te zetten om dit verder uit te werken. Personen die denken dat ze kunnen bijdragen, worden verzocht zich per email te melden.


    Otto von der Gablentz overleden (14 juli 2007)
    Op 76-jarige leeftijd overleed te Amsterdam Dr. Otto von der Gablentz, lid van ons Comité van Aanbeveling. Wij danken hem voor zijn enthousiasme voor de doelstelling van onze Stichting die het Duitse en Nederlandse heden en verleden nauwer met elkaar beoogt te verenigen.


    Nieuwsbrief nr 1 (mei 2007)
    (Nederlandse versie)


    Speciale pagina op Waddenzee.nl (april 2007)
    Op initiatief van de Stichting Verdronken Geschiedenis is op de site www.waddenzee.nl een speciale pagina verschenen waarop de bezoeker gewezen wordt op de mogelijkheid en wenselijkheid vondsten en meldingen van betekenis door te geven aan op het desbetreffende "vakgebied" werkzame instanties. De link naar deze pagina is: www.waddenzee.nl/index.php?id=1695 Wij hopen dat hierdoor meer meldingen van de vele bezoekers van het Waddengebied op de beste plekken terecht zullen komen.


    scherf van een kogelpot Zoektocht op Rottumerplaat en Rottumeroog (maart 2007)
    Dank zij de welwillende medewerking van beheersdienst Staatsbosbeheer konden enkele mensen van de Stichting Verdronken Geschiedenis in het weekend van 10/11 maart een bezoek brengen aan Rottumerplaat en het weekend daarna aan Rottumeroog. Doel was bij laagwater te zoeken naar historische sporen, mogelijk afkomstig van het rond 1550 verdwenen eiland Bosch. Op de westrand van Rottumerplaat werd een scherf van een kogelpot uit de 12e of 13e eeuw gevonden, die waarschijnlijk afkomstig is uit een scheepswrak in het zeegat.
    Voor meer informatie zie het persbericht van Staatsbosbeheer.


    Stichting formeel opgericht (januari 2007)
    Op 17 januari werd bij notariële acte de Stichting Verdronken Geschiedenis formeel opgericht. Een dag later volgde de inschrijving bij de Kamer van Koophandel te Groningen.


    Wetenschappelijke bijeenkomst (25 november 2006)
    Op de eerste wetenschappelijke bijeenkomst van de Stichting, gehouden in het Museumhuis te Groningen, werd aan de hand van een viertal voordrachten van gedachte gewisseld over de mogelijkheid tot formuleren van en samenwerken in onderzoeks- en presentatieprojecten.
  • Beate Kegler (Ländliche Akademie Krummhörn) sprak over de plannen voor het Duitse project “Versunkene Dörfer im Dollart”. Dit betreft een theaterproductie in de streektaal die zowel in Oost-Friesland als in Oost-Groningen zal worden opgevoerd.
  • Otto Knottnerus (historisch socioloog, Zuidbroek) presenteerde een overzicht van de ontstaans- en bewoningsgeschiedenis van de Dollard, en gaf daarmee aanknopingspunten voor een mogelijk in Nederlands-Duitse samenwerking te formuleren en uit te voeren Dollard-project.
  • Hidde Feenstra (historicus, Warffum) vertelde over de plannen van de Stichting Verdronken Geschiedenis tot het doen van historisch onderzoek betreffende de relatie tussen het eiland Schiermonnikoog en het vasteland (Marnegebied, Friesland).
  • Dirk Meier (Univ. Kiel & Giessen; Verein für Dithmarscher Landeskunde) gaf een overzicht van het archeologisch onderzoek in het Waddengebied van Sleeswijk-Holstein en van diverse nog open vragen.


    Excursie naar Zeeland (oktober 2006)
    Een zestal enthousiaste leden van de Stichting bracht op 21/22 oktober een werkbezoek aan de Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland (SCEZ), die zich onder meer bezighoudt met onderzoek aan meer dan honderd verdronken dorpen in Zeeland. De provinciaal archeoloog hield hierover een lezing. Tijdens laagwater werden in de Westerschelde (Nauw van Bath) enkele bloot gespoelde restanten van het op 5 november 1530 (St. Felixvloed) verzwolgen dorp Oud-Rilland bezocht.


    Zoektocht op Schiermonnikoog (oktober 2006)
    Er deed zich de mogelijkheid voor op het eiland Schiermonnikoog met een zgn. grondradar te zoeken naar aanwijzingen voor de ligging van het vroegere eiland Bosch (onder de oostpunt) en van het in zee verdwenen dorp Westerburen.
    In het oostelijk duinencomplex werden op 3-5 meter diepte sedimentologische structuren waargenomen die wijzen op aanwezigheid van objecten.
    Op het Westerstrand nabij paal 2 werden op 2,5 – 3 meter diepte duidelijke verstoringen van de sedimentgelaagdheid aangetroffen. Dit kan wijzen op aanwezigheid van objecten of oude vergravingen. In beide gevallen zouden boringen moeten worden uitgevoerd om meer informatie te verkrijgen en de grondradarbeelden beter te kunnen interpreteren.
    Lees meer...

    waar lag Bosch?

    Conferentie te Warffum (juni 2006)
    Op 23 juni 2006 werden de resultaten van het pilot-project gepresenteerd op de conferentie “Verdronken Geschiedenis; een multidisciplinaire zoektocht naar een onbekend verleden”. Een overzichtverhaal van de zoektocht naar het verdwenen eiland Bosch is gepubliceerd in het tijdschrift Stad & Lande.


    Tentoonstelling Warffum (24 mei – 20 augustus 2006)
    Tenstoonstelling “Bosch, een verdwenen eiland”, Openluchtmuseum Het Hoogeland te Warffum.


    Excursie Esenser wad (mei 2006)
    Op 14 mei 2006 werd een bezoek gebracht aan het Heimatmuseum te Esens (Ost-Friesland). Tijdens een wandeling op het wad bij Ostbense werd gezocht naar sporen van historische bewoning.